Book of the Day
Etat Indépendant du Congo - roi Léopold II
Etat Indépendant du Congo - Bulletin Officiel – Années 1885-1908

23 E-books.

Professional scanning at 300 dpi. 9.777 pp.



Par le décret du 16 janvier 1886, Léopold II stipula: «Tous les actes du Gouvernement qu'il y a intérêt à rendre publics seront insérés au Bulletin Officiel». C'est ainsi que d'un trait de plume, un an presque jour pour jour après la Conférence de Berlin, et sans qu'aucune des nations signataires ne s'en émeuvent, Léopold II, désormais Souverain Absolu de l'État Indépendant du Congo, s'accordait le droit de légiférer. (source: Wiki)


Deze reeks e-books kwam tot stand in samenwerking met het Instituut voor Financiële Archeologie (IFA), onder coördinatie van de heer Guy Bertrand.


Deze volledige reeks vormt een onmisbare en exclusieve bron voor de studie van Kongo Vrijstaat/Etat Indépendant du Congo. De vastlegging van de grenzen, de bezetting van het grondgebied en de opdeling daarvan, de toekenning van concessies, het systeem en de registratie van eigendomsoverdracht, de organisatie van het bestuursapparaat, al de factoren die een kolonie vorm geven, worden ontvouwd in het 'Bulletin Officiel'.
Van bij het begin wordt grote aandacht besteed aan de eigendom van de gronden en wat onder het begrip 'terres vacantes' moet worden verstaan.
De jaren 1906 en 1907 zijn cruciaal in de voorbereiding van de annexatie van Congo door België.
Door een extreme privatisering van het grondgebied - en dan vooral in 'le Congo Utile' (Katanga, Kassaï) - zorgden Leopold en de 'trusts' ervoor dat België een 'uitgeklede kolonie' in handen kreeg.
Zie hieromtrent:

Eens temeer zouden de winsten naar private personen gaan en de kosten op de schouders van de collectiviteit worden geladen.
Dat is dé grote constante in de geschiedenis van het kapitalisme, waarvan het kolonialisme een uitwas vormde.
Etat Indépendant du Congo - roi Léopold II@ wikipedia
€ 300.0
New Arrivals
CRISP, DE WASSEIGE Yves (supervision), MEYNAUD Jean (préface)
Morphologie des groupes financiers. Structures économiques de la Belgique.
Broché, in-8, 486 pp., organogrammes des groupes, documents, liste de 147 sociétés avec leurs appartenance à un groupe, composition des portefeuilles, valeur boursière des participations de la Société Générale, bibliographie, index, table des organigrammes et des tableaux.

Dans son Préface Jean Meynaud (1914-1972) écrit: 'En cet ouvrage, le CRISP s'attache à l'analyse de la concentration financière belge. C'est un grand sujet. L'établissement de telles liaisons entre les affaires constitue l'un des éléments originaux, (...), du capitalisme moderne. Il s'agit d'un aspect essentiel de ce vaste mouvement de regroupement des unités économiques dont la conséquence est de placer les décisions importantes de la vie industrielle sous le contrôle d'une oligarchie privée.' (p. 7) et '(...) une poignée d'hommes détienne la direction suprême d'une fraction substantielle de l'économie nationale.' (p. 9)
Note Lucas Tessens (20210711): soixante ans après nous devons constater que ce phénomène de l'oligarchie privée se manifeste sur le plan mondial et que les nations sont incapables d'y remédier.

CRISP, DE WASSEIGE Yves (supervision), MEYNAUD Jean (préface)@ wikipedia
€ 50.0
DIERKENS Alain, DUVOSQUEL Jean-Marie
Louise Marie, élève de Redouté, et Léopold Ier en Ardenne
Broché, 4to, 103 pp., illustrations, cartes, notes bibliographiques.
Avec le Guide de parcours.
Leopold I (°Coburg, 17901216 Laken, 18651210; 18310721-18651210) x 18160502 Prinses Charlotte Augusta van Wales (°Londen, 17970107 Claremont House (Esher, Surrey), 18171106) xbis 18320809 Louise Marie Thérèse Charlotte Isabelle d'Orléans (°Palermo, 18120403 Oostende, 18501011), kinderen: Leopold II van België, Charlotte van België, Filips van België, Lodewijk Filips van België

• Leopold II (18350409-19091217; 18651217-19091217) x 18530822 aartshertogin Maria, Hendrika van Oostenrijk (°Pest, 18360823 Spa, 19020919) kinderen: Louise (1858-1924), Leopold (1859-1869), Stefanie (1864-1945), Clémentine (1872-1955) xbis 19091212 (kerkelijk) Blanche, Zélie, Joséphine Delacroix, baronne de Vaughan (°Boekarest, 18830513 Cambo-les-Bains, 19480212),

• Albert I (18750408-19340217; 19091223-19340217) x 19001002 Hertogin in Beieren Elisabeth, Gabriele, Valérie, Marie (°Possenhofen, 18760725 Laken, 19651123),

• Leopold III (19011103-19830925; 19340223-19510716 - abdicatie) x 19261104 Astrid (°Stockholm, 19051117 Küssnacht, 19350829) xbis 19410911 Lilian Baels (°London, 19161128 Brussel/Bruxelles, 20020617) ,

• regent Karel (19031010-19830601; 19440920-19500720),

• Boudewijn (19300907-19930731; 19510717-19930731) x 19601215 Doña Fabiola Fernanda María-de-las-Victorias Antonia Adelaida de Mora y Aragón (19280611-20141205),

• Albert II (19340606-; 19930809-20130721 - abdicatie) x 19590702 Paola Margherita Giuseppina Maria Consiglia Ruffo di Calabria (Forte dei Marmi - Lucca, 19370911),

• Filip (19600415-; 20130721-) x 19991204 Mathilde Marie Christine Ghislaine gravin d'Udekem d'Acoz (°Ukkel, 19730120)
DIERKENS Alain, DUVOSQUEL Jean-Marie@ wikipedia
€ 20.0
DAVISTER Pierre, MARRES J. (introduction)
Katanga, enjeu du monde. Récits et documents.
Broché, in-12, Collections Carrefours africains n°5, 315 pp., quelques photos en NB: Mr H. avec le drapeau du Katanga, Tshombe, Mobutu (très jeune), comte Aspremont-Lynden avec Tshombe et Mr H. Citons: "(...) le Katanga représente 42% du revenu national congolais et des rentrées de l'Etat." (p. 12) Il en résulte que le Congo SANS le Katanga ne fut (et n'est) pas viable.
DAVISTER Pierre, MARRES J. (introduction)@ wikipedia
€ 25.0
OP DE BEECK Johan
Leopold II. Het hele verhaal
Hardcover, stofwikkel, grote in-8, 811 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie, index/register.
OP DE BEECK Johan@ wikipedia
€ 45.0
GIDE André
Voyage au Congo - Le retour du Tchad - Carnets de route
Poche, in-8, 560 pp., cartes de l'Afrique. Voyage au Congo (1927) - Le retour du Tchad (1928). Note Lucas Tessens: Gide (°Paris, 22/11/1869 +Paris, 19/2/1951, Prix Nobel en 1947). Il faut bien noter que Gide a fait un voyage au Congo-Brazaville, ce qui ne veut pas dire que les méfaits et les crimes des grandes compagnies coloniales se limmitaient à ce pays africain. Ce qui nous semble important de remarquer est que vraisemblablement dans une république (comme la France) les attaques anti-coloniales visent plutôt les grandes sociétés alors que dans une monarchie (comme la Belgique) les écrivains et historiens anticolonialistes tendent à imputer la responsabilité quasi intégrale au roi (en occurence Léopold II) en oubliant parfois que lui aussi fait partie d'un système qui mène la danse. Après son voyage au Congo (juillet 1925 à mai 1926) Gide - dégouté - suit la voie anticapitaliste. Il a compris "la collusion entre le commerce, l'Eglise et l'Etat qui a fait les belles heures de l'esclavage". Après son voyage en URSS en 1936 il hésite et finalement prend position contre le système soviétique et ses goulags. C'est donc de ces pensées et des convictions de Gide qu'héritent Sartre et surtout Camus. Il faudra attendre Soljénitzine avant de reparler des goulags. Mais comme disait Gide 'Toutes choses sont dites déjà; mais comme personne n'écoute, il faut toujours recommencer.' C'est aussi la tâche d'un libraire: présenter, introduire, guider, critiquer, et bien plus que cela: essayer d'acheter et de vendre les livres qui valent la peine.
A relire: la note 1 à la page 130 sur les pratiques des agents d'une compagnie de caoutchouc.
GIDE André@ wikipedia
€ 12.0
ILUNGA WATUIL Claude
Exploitation Minière et Défis Environnementaux en République Démocratique du Congo - Volum 2: Perception de la pratique minière dans l'arc cuprifère Katanguien à travers le prisme des cadres théoriques et normatifs du droit congolais de l'environnement et balbutiement
Broché, in-8, 462 pp., cartes, notes bibliographiques, bibliographie, index.
ILUNGA WATUIL Claude@ wikipedia
€ 30.0
ZINZEN Walter
Kisangani, verloren stad [Stanleyville/Stanleystad]
Wrappers, 232 pp., foto's in kleur, stadsplan (gemaakt door de MONUC), chronologie, bibliografische noten, bibliografie. Deze verhalen van Congolezen en die van Belgische oud-kolonialen worden geplaatst tegen de achtergrond van de geschiedenis van een stad (tot in 1966 Stanleyville/Stanleystad genoemd) die als geen ander in de geschiedenis van Congo voortrekker en martelaar is geweest, vanaf de stichting door Stanley en vanaf Tippo Tip tot de plundering en destructie door bezetters uit Rwanda en Oeganda.
ZINZEN Walter@ wikipedia
€ 25.0
DE PILLECIJN Filip
Blauwbaard - roman
5de druk. Gebrocheerd, in-8, 141 pp.
De eerste druk verscheen in 1931.
DE PILLECIJN Filip@ wikipedia
€ 12.5
BOON Louis Paul
PIETER DAENS of hoe in de negentiende eeuw de arbeiders van Aalst vochten tegen armoede en onrecht
Paperback 661 pp. 9de druk. Geïllustreerd met 32 reprodukties naar tekeningen, foto's en documenten. Lijst der geraadpleegde werken.

BOON Louis Paul@ wikipedia
€ 12.3
STENGERS Jean, HELMREICH J.E.
Le Congo belge durant la seconde guerre mondiale - Bijdragen over Belgisch-Congo tijdens de tweede wereldoorlog
Recueil d'etudes. In-8 carre, 623 pp., reliure de l'editeur, photos en NB, index. Collaborateurs: Jean Stengers (1922-2002), Symoens, Stengers, de Saint-Moulin, Cornelis, Cahen, Lederer, Willame, Helmreich (sur l'uranium de Shinkolobwe), Norton, Henry, Bontinck (overleden op 20/4/2005), Feltz, Verhaegen, Vellut, Vanderlinden, Rubbens, Hulstaert. Ouvrage à ne pas manquer.
STENGERS Jean, HELMREICH J.E.@ wikipedia
€ 50.0
DE GRAEVE Peter
Staat van ontbinding. Essay over de ontsporing van de democratie in België.
Paperback, in-8, 152 pp., geen illustraties, bibliografie, chronologie (Frankrijk: 1789-1871 en België: 1713-1831), index/register.
DE GRAEVE Peter@ wikipedia
€ 11.5
DARWIN Charles
Het ontstaan van soorten (vertaling van On The Origin of Species - 1859)
Pb, in-8, 544 pp. Vertaling: Ruud Rook.
Deze mijlpaal in het wetenschappelijk denken veroorzaakte opschudding omdat het kinderlijke scheppingsverhaal uit de Bijbel in het gedrang komt (creationisme). In het onderwijs is de studie van Darwin onderbelicht gebleven omdat het de grondvesten van de orde, gebaseerd op godsdienst, wegsloeg.
Nog steeds woedt er een strijd tussen de aanhangers van de koran (de islam gebiedt te geloven in het creationisme) en het wetenschappelijke werk van Charles Darwin, alsof de mensheid zich niet met belangrijker dingen moet inlaten. Armoede en onrechtvaardiheid, om maar iets te noemen. Het ontkennen van de evolutietheorie is een domme en zinloze bezigheid. Zoiets als beweren dat de aarde plat is. De ontkenning is een kaakslag voor het menselijk vernuft en een belediging voor de mensheid zelve. Daarom is Darwin (1809-1882) een 'MUST READ'.
Zie de bespreking van dit thema door An Bogaerts (2006)
Voor een goede biografie van Darwin, rijkelijk geïllustreerd, verwijzen wij naar het werk van Chancellor (in het Engels).
DARWIN Charles@ wikipedia
€ 12.5
KUPFERMAN Fred
Laval 1883-1945 [Pierre Laval]
Broché, grand in-8, 570 pp., photos en NB, notes bibliographiques, bibliographie, index.
Le 22 juin 1942, Laval prononce à la radio un retentissant discours dont se détache la phrase devenue fameuse: « Je souhaite la victoire de l'Allemagne, parce que, sans elle, le bolchevisme demain s'installerait partout. »












KUPFERMAN Fred@ wikipedia
€ 20.0
HEYSE T. (Prof à l'Univ. Coloniale de Belgique)
Le régime des concessions et cessions des terres agricoles et forestières au Congo Belge.



Scanned from the original 19300038:
Softcover, in-8, 28 pp.
Importante mise au point.
Avec les références du Bulletin Officiel du Congo (B.O.C.).

Il y a 4 régimes à distinquer:
1) le domaine de la Colonie;
2) les terres gérées par le C.S.K.;
3) les terres de la région confiée à la gestion du Comité National du Kivu (C.N.Ki);
4) les territoires à mandat: le Ruanda-Urundi.










HEYSE T. (Prof à l'Univ. Coloniale de Belgique)@ wikipedia
€ 7.5
WILSCHUT Arie, VAN STRAATEN Dick, VAN RIESSEN Marcel
Geschiedenisdidactiek. Handboek voor de vakdocent.
Paperback, grote in-8, 384 pp., illustraties, schema's, tijdlijnen, bibliografische noten, bibliografie, index/register.
WILSCHUT Arie, VAN STRAATEN Dick, VAN RIESSEN Marcel@ wikipedia
€ 20.0
DE WITTE Ludo
Wie is bang voor moslims? Aantekeningen over Abou Jahjah, etnocentrisme en islamofobie
Paperback, in-8, pp., geen illustraties, bibliografische noten, bibliografie.
DE WITTE Ludo@ wikipedia
€ 15.0
VAN ROMPAEY Hugo
De onderdrukking van de Koerden in Turkije, een misdaad?
Paperback, in-8, 191 pp., bibliografische noten, bibliografie, index/register.
VAN ROMPAEY Hugo@ wikipedia
€ 15.0
BOON Louis Paul
Het pornografische werk: Mieke Maaike's obscene jeugd (1972), Zomerdagdroom (1973), Eens op een mooie avond (1992)
Paperback, grote in-8, 274 pp., enkele illustraties.
Noot LT: Het boek 'Mieke Maaike' is aanvankelijk verboden geweest in België. Aan dat boek is overigens een anecdote verbonden. Na de publicatie van Boon's documentaire roman 'Daens' (1971) zocht de Christelijke Volks Partij (CVP) toenadering tot de auteur. Als publiek antwoord zou Boon 'Mieke Maaike' in een zucht hebben geschreven om duidelijk te maken dat hij bleef wie hij was: een tedere anarchist.

Hieronder de cover van een eerste druk:

Zie ook:
BOON Louis Paul@ wikipedia
€ 25.0
COCLE Jan (algemeen directeur van de Congregatie)
300 grauwzusters-franciscanessen te Roeselare
Pb met flappen, in-8, 176 pp., foto's in ZW, grafieken, lijst voorintekenaars, lijst van oversten, lijst van geestelijke directeurs, lijst van zusters (1669-1968), bibliografie en vermelding van geraadpleegde archieven.
Noot LT: Uitdrijving van 18 Grauwzusters tijdens de Franse Revolutie op 8 mei 1798. Kloostergebouwen verkocht op 13 oktober 1798, aan wie wordt niet duidelijk gemaakt.
Een hoofdstuk is gewijd aan de Tau-meisjes. (p. 59 e.v.)
COCLE Jan (algemeen directeur van de Congregatie)@ wikipedia
€ 20.0
BUELENS Frans
Congo 1885-1960 - Een financieel-economische geschiedenis
Pb, 671 pp., 17x24cm. Kaartjes. Bibliografie en registers. isbn: 9789064454387. De klemtoon van deze omvattende economisch-financiële geschiedenis van koloniaal Congo ligt op de toen in Congo gevestigde Belgische bedrijven. Het is een netwerkanalyse van in elkaar hakende bedrijven, met als stuwende factor de grote Belgische financiële groepen, holdings en trusts. Namen als klokken: Union Minière (UMHK), Kilo-Moto, Société Générale, Cotonco, Société d’Anvers... De ontrafeling van deze netwerkstructuren mondt uit in een globale berekening van de winstvoet van de Belgisch-Congolese bedrijven, zowel gemeten met boekhoudkundige data als met behulp van beursdata. Het resultaat is verbluffend. Deze bedrijven haalden in de koloniale periode een winstvoet die tot de allerhoogste ter wereld moet gerekend worden. De rendementen op de beurs bleven niet achter. Het koloniale imperium maakte België tot één van de machtigste grondstoffenleveranciers van de wereld. Daarmee vult het boek een belangrijke lacune van het wetenschappelijke onderzoek naar de geschiedenis van Congo. Het werk van Pierre Joye en Rosine Lewin, Les trust au Congo (1961) en dat van Jean Stengers krijgt hiermee een uitdieping. De auteur analyseert ook de globale institutionele omkadering van de kolonisatie. Tegelijk zoomt hij in op de belangrijke koloniale figuren met politieke en economische topverantwoordelijkheden. Hij schildert hoe nauw deze hoofdrolspelers met elkaar verbonden waren: Allard, Nagelmackers, Jadot, de Goffinets, Empain, Lippens, Van Thillo... Het is een high society waarin zonder schroom verkondigd werd dat de koloniale exploitatie moest dienen voor de eer en glorie van het 'moederland'.

Van pagina 99: 'Maar men zat wel degelijk met een Leopoldistische erfenis. Zo was anno 1908 liefst 231 miljoen hectare op de 234 miljoen hectare van Congo belast met allerlei mijnrechten voor exploratie en (mogelijke) exploitatie. Liefst 60 miljoen hectare was aan diverse maatschappijen toebedeeld (Cornevin 1975, 446).' LT: we moeten dan de vraag stellen: van wie was Congo dan in werkelijkheid? Niet van België en ook niet (meer) van het Congolese volk !

Buelens bouwt verder op het standaardwerk van Delmotte (1946), De Belgische koloniale holdings en in mindere mate op dat van Gaston Vandewalle (1966), De conjuncturele evolutie in Kongo en Ruanda-Urundi van 1920 tot 1939 en van 1949 tot 1958.

BUELENS Frans@ wikipedia
€ 40.0
Scoop
TESSENS Lucas, TESSENS Manu
Boeken, bibliografische referenties en feiten over opgeheven/afgeschafte abdijen en kloosters in België - MONASTERIES BELGIUM @ mers.be
ID: 202106310000
Klik op de kaart hieronder en u krijgt ze uitvergroot én dynamisch te zien. Zoom in op het gebied dat u interesseert. Klik dan op een icoontje in de kaart: U krijgt het boeknummer en de titel te zien, maar ook historische gebeurtenissen zijn in de kaart te vinden.
De ligging van de abdijen, kloosters en priorijen is gegeorefereerd tot op straatniveau, c.q. huidig perceelsniveau (decimale breedte lengtegraad). Vaak gaat het om de ligging van ruïnes (bvb. Villers-la-Ville, Aulne), restanten van complexen die een heel andere bestemming kregen (omgebouwd tot een fabriek, een kasteel, een school of een hoeve), gebouwen die geheel verdwenen zijn (bvb. de grote Sint-Michielsabdij aan de Scheldekaai te Antwerpen).
De kaart bevat VIER zogenaamde 'lagen' die naar believen samen of afzonderlijk kunnen getoond worden (klik op het icoontje links bovenaan in de grijze balk).
DE EERSTE LAAG is die met boeken over de abdijen en kloosters. (marker = groen-wit boek-icoontje); bij een 'click' op de marker opent zich links een venster met de essentialia over het boek; de toegevoegde link voert u naar de volledige beschrijving van het boek.
DE TWEEDE LAAG is die met feiten over de ligging van kloosters, uitdrijvingen van de kloosterlingen, de boedelbeschrijving, de verkopen als 'nationale goederen', etcetera. (marker = witte ster op groen cirkeltje) Alle vernoemde feiten hebben in onze database een of meerdere bibliografische referenties tot op pagina-niveau.
DE DERDE LAAG bevat de bibliografische referenties van boeken die we niet (meer) aanbieden. (marker = rood-wit boek-icoontje). Voor de constructie van deze laag konden wij ook rekenen op de gewaardeerde medewerking van onze collega Pieter Judo van Antiquariaat De Lezenaar te Hasselt. Hij bouwde in de loop der jaren een grote expertise en collectie op rond religie, theologie, kloosters en abdijen. Wij zijn hem zeer dankbaar voor het aanleveren van bijkomende bibliografische referenties. Die zijn nog volop in verwerking.
DE VIERDE LAAG toont u waar de twaalf Statenabdijen van Brabant lagen. (marker = kruis) Zij waren de dominante grootgrondbezitters (hun domeinen omvatten duizenden hectaren) en hadden daardoor veel politieke macht én zeggenschap op het terrein en over hun pachters. Je kon de abdij maar beter te vriend houden!

Om alle icoontjes (ook wel 'markers' genoemd) bij een bepaalde plaats te zien, dient u zo diep mogelijk op de Google map in te zoomen.





Bouwwerf: methodiek, updates en bijsturing
Let wel, deze kaart is nog steeds in opbouw. Met name de kloosters en abdijen, gelegen in het huidige Waalse Gewest (waar de Maas een levensader is), zullen we in de volgende weken verwerken in de achterliggende database. Daarna volgt dan een update over Brussel-Hoofdstad. Vervolgens zullen we nog dieper graven en een dubbele controle uitvoeren op de ligging van abdijen en kloosters in de 'grote' steden: Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven, Mechelen, Brussel/Bruxelles, Liège, Namur, Charleroi, Mons. De coördinaten zijn moeilijker vast te leggen omdat in een verstedelijkt milieu de mutaties (gehele of gedeeltelijke afbraak, herbestemming, verandering van straatnamen, etc.) groter zijn dan op het platteland. Een mooi voorbeeld daarvan is 'Het verloren klooster van Hoboken', inmiddels een deelgemeente van Antwerpen, waar de industrialisatie zorgde voor veel afbraak en een grondige wijziging van het landschap.
Op 27 maart 2021 kreeg de kaart een forse update en steeg het aantal getoonde items van 245 naar 514, meer dan een verdubbeling dus van de gevisualiseerde informatie. Vooral het aantal bibliografische referenties kende een uitbreiding: van 42 naar 242 titels. In de aansturende database zijn een aantal correcties doorgevoerd. Tenslotte werd door MERS een programma geschreven waardoor de 'markers' elkaar niet meer kunnen bedekken wanneer GPS-coördinaten identiek zijn. ALLE 'markers' zijn nu zichtbaar en aanklikbaar. Voorwaarde is dat u voldoende inzoomt op de plaats die u interesseert.


Superrijken
Het zal duidelijk zijn dat we ons vooral richten op de materiële en economische belangen van abdijen en kloosters en dat we spirituele aspecten niet belichten. Die laatste waren o.i. een scherm waarachter met enorme opgepotte vermogens en toenemende machtsconcentraties werd gespeeld. Zowel keizerin Maria Theresia als haar zoon Jozef II wilden die macht inperken (het woord 'breken' gaat te ver) en rekenden daarvoor op hun regeringen te Brussel. Het is dan ook ironisch dat Jozef II mee een beweging op gang bracht, die 'in fine' zijn eigen zus, Marie-Antoinette ('l'autrichienne'), en zijn schoonbroer, Louis XVI, letterlijk de kop zou kosten.

Twee kaarten uit 2005
Onze interesse voor dit thema gaat terug op onze research, uitgevoerd tussen september 2004 en maart 2005. Die kreeg zijn neerslag in het artikel 'De herschikking van het onroerend goed op het einde van de 18de en het begin van de 19de eeuw'zie boeknummer 20050077 , verschenen in het jaarverslag 2004 Onroerende Voorheffing (Belastingdienst voor Vlaanderen). Daarin belichtten wij toen o.m. de afschaffing van kloosters onder het bewind van keizer Jozef II en de nationalisatie van abdijen en kloosters tijdens de Franse Revolutie en de Franse bezetting en annexatie van de Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsbisdom Luik.
Die beide ingrepen hebben we toen in kaart gebracht mits een projectie op de fusiegemeenten van het Vlaamse Gewest met daarbij de nominatieve opsomming van de afgeschafte kloosters. Dat gebeurde met software van Arcview. De inkleuring van de kaarten kon weliswaar vanuit een frequentietabel worden aangestuurd, maar voor het prepareren van een persklare kaart in A3-formaat moesten die toch nog langs een tekenprogramma (Photoshop) passeren. Gelukkig konden we daarvoor een beroep doen op de dienst AEGIS van de intercommunale CIPAL. Beide kaarten kunt u zichtbaar maken door hier te klikken. Dit terzijde.

De bronnen, geconsulteerd in 2004-2005
Oriënterende gesprekken met archivarissen van Grimbergen, Affligem en Postel. Oriënterende bezoeken aan enkele Waalse abdijen. Aankoop, consultatie en verwerking van de 23 delen van het befaamde 'Monasticon belge', met focus op de data over afschaffing (voor een aanzienlijk aantal abdijen stelden we merkwaardige lacunes vast). Aankoop bij het Rijksarchief van een microfilm van het rapport de Kulberg (1785), dat 110 abdijen en kloosters auditeert. Overzichtswerken over religieuze orden. Overzichten per gewest, provincie, streek. Lokale geschiedenis. Bibliografische werken. Overzichten van (al dan niet beschermd) onroerend erfgoed: bijvoorbeeld de reeksen 'Inventaris van het Cultuurbezit' en 'Le patrimoine monumental de la Belgique'. Monografieën over welbepaalde abdijen en kloosters; die zijn niet altijd accuraat in de datering van gebeurtenissen of mijden gewild of ongewild de 'moeilijke periode' van de verkopen van 'zwartgoed'. Encyclopedische werken. Studies over de regeerperiode van Jozef II (en in mindere mate die van Maria-Theresia). Studies over de Franse Revolutie, het Frans Bewind in onze 'départements' en over de niet te omzeilen figuur van Napoléon Bonaparte (met nadruk op zijn juridische en administratieve hervormingen). Enkele specifieke en diepgravende studies over de verkoop van nationale goederen (op één hand te tellen). Inventarissen van het Algemeen Rijksarchief aangaande afgeschafte kloosters en abdijen, hun bewaarde archieven/bibliotheken en de affiches van de verkopen.






Zwartgoed
De kloostergebouwen en gronden, 'nationale goederen' geworden, werden openbaar verkocht, pakweg in de periode 1787-1800. In het katholieke Vlaanderen fluisterden de mensen toen over 'zwartgoed', een woord om aan te duiden dat de onroerende goederen onrechtmatig geconfisceerd en verworven waren. Het bleef overigens een heet hangijzer en een taboe-onderwerp in de Belgische historiografie. Want, was de aankoop van zulk 'zwartgoed' geen vorm van collaboratie met de anti-kerkelijke Franse bezetter geweest? Was de religie, ja zelfs het geloof in God, niet onherstelbaar beschadigd? Was het allemaal geen uiting van de botsing tussen Kerk en Staat, uitgelokt door de wat naïeve Jean-Jacques Rousseau en de perfide Voltaire, en vorm gegeven door een verrader uit eigen katholieke rangen, met name Talleyrand? En was het Concordaat van 1801 tussen Napoleon en het Vatikaan geen valse 'entente', het aanvaarden van smeergeld door de gezalfde Paus hemzelve? Was een pastoor, die betaald werd uit de staatskas, wel een echte zieleherder of eerder een ambtenaar die zich plooide naar de hand waaruit hij een aalmoes ontving? En wat was een bisschop anders dan een gekostumeerde vazal van de nieuwe rijken, zij die spuwden op het volk?

Een kort essay
Waar kwam die gekke Hollander, die Willem, plots vandaan? Opnieuw een koning ergens in een verre stad? Wat kon die keeskop voor ons landeke anders betekenen dan nieuwe belastingen en nog meer combines tussen Brussel, Londen, Parijs en Amsterdam? Hoe kon dat nu, ne protestant, waarvan niemand wist dat hij bestond?
En wie zou er voor de armen zorgen die vroeger al eens een penning of een brood kregen aan de halfgeopende zware deuren van kloosters en abdijen? Kon een burgerlijke liberale staat, gedomineerd door de grootgrondbezitters en de adel, met een nieuwe koning op de koop toe, misschien een antwoord verzinnen op de vraag naar brood en bier? Hoe moest het nu verder met het onderwijs, die uitvinding om jongeren net dom genoeg te houden om de lastige vragen over de verdeling van macht en rijkdom niet te laten opborrelen in hun hersenmassa? En ja, van massa gesproken, hoe hield je die in bedwang, verstoken van licht en 'Verlichting', nauwelijks in staat te overleven, als beesten, altijd bereid om rel te schoppen in dienst van de hoogstbiedende of de meest belovende agitator, buigend voor de baron en even later, laveloos aan de toog, scheldend op de patrons en de huisbazen en op de baron en zijn stoefende 'madam', vergetend dat enkele straten verderop tien kinderen en een veel te vlug oud geworden wijf op zijn loonzakje zitten wachten in een krocht, kijkend in de grote holle ogen van het meisje achter de tapkast, zij die alles begrijpt zelfs als je stevig in haar billen knijpt, zij die na zijn negentiende jenever de godin Diana wordt, die de jacht voor open verklaart, ware het niet dat noch zij, noch hij een geweer bezat, anders zou het hoge volk eens wat meemaken ... ?



Land: BEL
News Items & Facts
MAEYENS Mil
Hollandse bloemenvelden & Terugkeer der Garnaalvissers (te Oostduinkerke). 2 postkaarten in kleur. (Mil Maeyens)
ID: 19520099
2 postkaarten in kleur. Mil Maeyens (1882-1952) was een begaafd landschapsschilder. De kunstwerken bevinden zich waarschijnlijk in privé-collectie. MM schilderde o.m. 'Le Port de Doel', 'Groen Kerkhof' (Groenplaats met op de achtergrond de Kathedraal), 'Terugkeer der garnaalvissers', Duinenlandschap (in bezit van NAVIGO, Nationaal Visserijmuseum Oostduinkerke), Scheldedijk met koeien, Cows near the brook (olie op paneel, 71x78cm, verkocht bij Bernaerts op 20/3/2006), Farming scene with figures, horses and cart and distant sea (olie op doek, 99x149, waarschijnlijk ons schilderij maar dat meet 99x160, verkocht door Bernaerts op 22/11/2004, sale nr 90, 3200 EUR), MM was vlak voor WO I de oprichter van de winkel voor tekengerief 'De Distel' in de Gratiekapelstraat; die verhuisde later naar de Blindestraat. De uitbating van de winkel werd stopgezet op 30/6/2008 (bron: GVA, 21/5/2008).
Land: BEL
UMHK
Union Minière du Haut Katanga - Monography 1950 (in English)
ID: 19500099
This monography was treated as confidential bij the CIA !

LT
3 september 1944: UM te Brussel bezocht door ALSOS
ID: 19440903
Colonel Pash zwaait met papieren van Sengier en ontmoet er Gaston André van UM.
André weet te vertellen over uraniumleveringen (60 ton) van UM-Olen aan de Auer Gesellschaft.

BAUWENS 19690001: 130

Pash and three agents hastened on to Belgium on 19 September to

take advantage of allied breakthroughs there. Again, in their rush,

they were the first American unit to enter the newly recaptured town

of Brussels. Working with the British ìRî Force, they braved German

fire to recover highly valuable materials from a warehouse

near Antwerp. In fact, they seized about 70 tons of uranium ore and

learned that shipments had been made to southern France and the

German interior.
Land: BEL
HULL Cordell Intro
Vrede en Oorlog - De Buitenlandse Politiek der Vereenigde Staten van Amerika in de jaren 1931-1941
ID: 19440024
Softcover 239 pp. Noot LT: 'Transatlantic' was een coöperatieve onderneming die met medeweten van de Amerikaanse voorlichtingdienst uitgaven in oorlogstijd verzorgde 'totdat het moment zal zijn gekomen, waarop de normale publicatie van boeken in de respectievelijke staten van Europa kan worden hervat'. Daarmee wordt duidelijk dat elke oorlog ook een cultuurpolitiek facet heeft en dat voor de propagandamachine geld noch tijd wordt gespaard: de notie van de 'war effort'. Zulks geldt niet alleen voor boeken maar voor alle media (pers, film, televisie, radio, ...). Hull was minister van BuZ van de USA. Het boek werd in Engeland gedrukt.
Wat vooral opvalt in de US-politiek is het zeer late wapenembargo tegen Japan !
De commercie gaat voor op de veiligheid.

MERSARC
Land: USA
ENGELBEEN Karel Dr
Van den Vlaamschen stedelijken lakenwever tot den Kempischen mijnwerker.
ID: 19420032
Softcover, originele omslag, 82 + 2 pp. Legt de nadruk op de rol van Vlaanderen in de Europese 'Grossraumwirtschaft'.

wij bieden u dit werk aan via MERSARC
Land: BEL
DELATTE Ivan (Docteur en Philosophie et Lettres, Licencié en Economie financière, Archiviste aux Archives de l'Etat à Liège.)
La vente des biens nationaux en Belgique, in: Revue d'Histoire Moderne, T. 15, No 41/42, pp. 44-51
ID: 19400056
gevonden op: http://www.jstor.org/stable/i20525969 (20120128) Afdruk in kaft kadaster. Scans op nummer en in MP4. D. écrit: 'C'est à Henri Pirenne que revient le mérite d'avoir suscité par la plume et la parole l'intérêt des chercheurs à l'égard de ce problème.' C'est inexact, car cet mérite revient à Vliebergh (voir 19210005).

MERSARC
Land: BEL
THOREAU & du TRIEU de TERDONCK
21 mei 1932: Le gite d'Uranium de Shinkolobwe-Kasolo (Katanga)
ID: 19320521
mémoire présenté à IRCB/KBKI, 107 pp.
Land: COD
Le Vingtième Siècle
9 juli 1931: Kuifje/Tintin keert terug uit Congo. Hij wordt verwelkomd door zijn fans.
ID: 19310709
Dit was een stunt van Le Vingtième Siècle en zijn patron l'abbé Wallez.

zie 201903301331: 6

link naar de bron
Land: COD
LT
4 juli 1927: Grenz Echo als weekblad gesticht
ID: 19270604
4 juli 1927 : Weekblad Grenz Echo wordt gesticht (life cycle) (Luyckx, 513)

-

1927 : Le journal "Grenz-Echo"est fondé. Il a pour vocation de devenir le pendant "pro-belge"aux organes de presse "pro-allemands". Le Grenz-Echo est aujourd'hui le seul quotidien en langue allemande en Belgique.

http://www.dglive.be/start.html?/fr/faits/histoire2.htm (20031016)



Geschichte des Grenz-Echos 1927 - 2002

Als die Kreise Eupen und Malmedy als Folge des Versailler Vertrages im Jahre 1920 zu Belgien kamen, gab es in diesem Gebiet fünf deutschsprachige Zeitungen :



die "Eupener Zeitung" (katholische Volkszeitung für Stadt und Land)

"Die Arbeit" (Organ des Gewerkschaftsbundes und der Arbeiterpartei in Eupen)

"Der Landbote" (in Malmedy)

die "Malmedyer-Sankt Vither Volkszeitung" (ehemaliges Kreisblatt - in Sankt Vith)

und die "Eupener Nachrichten"

All diese Zeitungen waren Belgien gegenüber mehr oder weniger feindlich eingestellt. Zumindest forderten sie die Durchführung einer geheimen Volksabstimmung, die Aufschluss darüber bringen sollte, ob die Bevölkerung der beiden Kreise nun zu Belgien gehören oder vielmehr nach Deutschland zurückkehren wollte.

Weil General-Leutnant Herman Baltia, der damalige Königliche Kommissar und Gouverneur in den Neubelgischen Gebieten, mit einem raschen Gesinnungswechsel nicht rechnete, forderte er die Gründung deutschsprachiger, aber pro-belgisch eingestellter Presseorgane.



So wurde im Jahre 1926 die V.o.E. "Union" gegründet, eine pro-belgische Vereinigung mit Sitz in Weismes, die sich die Förderung des Nationalbewusstseins der "Neubelgier" zum Ziel gesetzt hatte.



Unter anderem wurde die Gründung eines eigenen, zweisprachigen Informationsblattes zur "Umerziehung" der Neubelgier angestrebt.



Am 4. Juni 1927 erschien, auf Initiative des Rechtsanwalts und ehemaligen Berates Baltias, Pierre Van Werveke, und unter Mitwirkung von Henri Michel - der Direktion und Hauptschriftleitung am 15.10.1927 übernahm - das Grenz-Echo.



Dieser Titel war übrigens nicht neu, denn zwischen 1903 und 1914 erschien bereits in Welkenraedt eine Zeitung mit gleichlautendem Namen. Das Blatt wurde von zahlreichen pro-belgisch orientierten "Neubelgiern" unterstützt. Die ersten Ausgaben erhielten den Untertitel "Christliches Organ zur Förderung wirtschaftlicher Interessen der neubelgischen Gebiete".



Am 20. April 1929 wurde das Grenz-Echo Eigentum der Katholischen Partei, und von 1932 bis 1985 gehörte es der Vereinigung ohne Erwerbszweck "Action Catholique" in Verviers. Anfangs erschien das Grenz-Echo einmal wöchentlich. Beginn 1928 wurde es zur Halbwochenzeitung und Ende 1932 zur Tageszeitung.



Das Grenz-Echo war die erste Zeitung in deutscher Sprache, die sich hinter das noch weitgehend ungeliebte, weil aufgezwungene Vaterland und die belgische Politik stellte.



Die Ablehnung, die dem Blatt von vielen Seiten entgegenschlug, war damit schon vorprogrammiert. Alle übrigen deutschsprachigen Zeitungen, die damals im Gebiet von Eupen, Malmedy und Sankt Vith erschienen, setzten auf die Wiederherstellung der alten Grenzen und die Rückkehr nach Deutschland. Ein Wunsch, der auch teilweise in der Bevölkerung lebendig blieb.







Die GRENZ-ECHO-Köpfe von damals bis heute.







1920 - 1929



1930 - 1939



1940 - 1949



1950 - 1959



1960 - 1969



1970 - 1979



1980 - 1989



1990 - 1999



seit 2000









Am 30. Januar 1933 kamen in Deutschland die Nationalsozialisten an die Macht. Diese nahmen sich in einer stets offeneren Art und Weise der für die Rückkehr nach Deutschland strebenden Kräfte an und provozierten damit eine harte Frontbildung, die in den Jahren vor dem Ausbruch des Zweiten Weltkrieges immer tragischer auf das tägliche Leben der Menschen einwirkte und sogar manche Familie in zwei Lager spaltete.

Trotz einer aus dem Deutschen Reich mit Ideen und finanziellen Mitteln gelenkten massiven Propaganda, trotz der brutalen Art, mit der die Nationalsozialisten um jeden Anhänger kämpften, schlug die öffentliche Meinung immer mehr zum Vorteil des belgischen Lagers um.



Am 24.4.1933 wurde das Grenz-Echo auf deutschen Reichsgebiet verboten. Mit Henri Michel, Dr. O.E. Mayer (Rabelais) und Kurt Grünebaum als freier Mitarbeiter in Brüssel, gehörte das Grenz-Echo zu den bestens informierten und freien Zeitungen im deutschsprachigen Raum.



Als am 10. Mai 1940 die deutschen Truppen in Belgien einmarschierten, musste das Grenz-Echo sein Erscheinen einstellen, Henri Michel flüchtete nach Brüssel, wurde aber dort verhaftet und kam für die Kriegsjahre ins Konzentrationslagen Oranienburg-Sachsenhausen.

In den Gebäuden des Grenz-Echos in der Klosterstraße erschien nun der "Westdeutsche Beobachter" mit seiner Lokalausgabe "Eupener Beobachter".



Nach der Befreiung der Kantone Eupen-Malmedy-St.Vith durch die Amerikaner und der Wiederherstellung der belgischen Staatshohheit erschien das Grenz-Echo erstmals wieder am 24. März 1945.



Die Ehefrau von Henri Michel, Madeleine Van Keer, ergriff die Initiative für den Druck der Zeitung, gemeinsam mit Anna Opsomer-Michel, der Schwester des Direktors.



Bis zur Rückkehr Henri Michels am 21. Mai 1945, hielten die beiden Frauen die Zügel in Händen.



Das Grenz-Echo ist die einzige Tageszeitung in Ostbelgien, die den Krieg überlebt hat. Nun stellten die Nachkriegsjahre es vor neue äußerst komplizierte Probleme: Nachforschungen und Heimführung der noch in aller Welt verstreuten unzähligen ostbelgischen Landsleute im Soldatenrock, Problem der Säuberungsmaßnahmen, der sprachlichen Rechte der deutschsprachigen Minderheit des Landes ...Konsequent setzte sich das Grenz-Echo für die Erhaltung der deutschen Sprache in Ostbelgien ein.



In den fünfziger Jahre lag die Auflage des Grenz-Echos, das jetzt keinerlei Konkurrenz mehr hatte, bei etwa 15.000 Exemplaren, die auch in den deutschsprachigen Gebieten Altbelgiens verteilt wurden.

Ein besonderes Ereignis im Leben des Grenz-Echos darf auch nicht unerwähnt bleiben: im Frühjahr 1950 bezog die Zeitung eine der Bedeutung des Unternehmens angepasste neue Bleibe auf dem zentral gelegenen Marktplatz 8. Hier fand sie nun endlich genügend Ausdehnungsmöglichkeiten.



Langsam wuchs auch im Kanton St.Vith das Interesse für das Grenz-Echo.



Darum eröffnete das Grenz-Echo, ebenfalls im Jahre 1950, eine Filiale in St.Vith.



Aber da beileibe nicht jedermann mit dem Grenz-Echo einverstanden war, kamen zwei Konkurrenzzeitungen auf:



Von 1955 bis 1958 die "Neuen Nachrichten" in Eupen, die 1958 in Konkurs gingen - nicht zuletzt, weil ihnen Werbeaufträge verwehrt blieben.

Von 1955 bis 1965 die "Sankt Vither Zeitung", die dreimal wöchentlich erschien, bis sie am 1. Dezember 1965 mit dem Grenz-Echo fusionierte.

Der Chefredakteur der Sankt Vither Zeitung, Raymund Graf, wurde als beigeordneter Hauptschriftleiter vom Grenz-Echo übernommen.





Eine historische Aufnahme aus dem Jahre 1950 unseres Verlagsgebäudes.







Am 1. November 1965 war Henri Michel in den Ruhestand getreten. Als Nachfolger wurde Heinrich Toussaint Chefredakteur und Direktor.

Die Auflage sank allerdings von Jahr zu Jahr, von 15.000 Exemplaren in den fünfziger Jahren, auf rund 10.000 Exemplare in den achtziger Jahren. Dafür, dass die Auflage in dem Maße zurückging, wurde seinerzeit u.a. die Aachener Volkszeitung verantwortlich gemacht, die seit dem 8. März 1965 mit einer Ostbelgien-Ausgabe auf den Markt kam.



1969 kauft das Grenz-Echo die Druckerei Schlembach auf.







Diese Rotationsdruckmaschine hatte lange Jahre das Grenz-Echo gedruckt. Es war die erste, die am Marktplatz ihren Dienst leistete.







Die Anpassung des Unternehmens an die rasante technische Entwicklung im Zeitungsdruck erfolgt allmählich. Im Herbst 1976 wurde die alte Hochdruck-Rotationsmaschine durch eine moderne Offset-Rotation ersetzt, die einen besseren Druck und den verstärkten Einsatz von Farbe ermöglichte, aber auch ein neues Format verlangte. Kurz darauf war auch die Zeit der Bleisetzmaschinen abgelaufen. Der Fotosatz hielt Einzug, der den gesamten technischen Ablauf der Zeitungsherstellung revolutionierte.

Im Jahre 1977 feierte das Grenz-Echo seinen 50. Geburtstag glanzvoll in einem Festakt mit illustren Gästen, unter ihnen Premierminister Leo Tindemans. Der Leitartikel in der Jubiläumsnummer trägt den Titel "50 Jahre - und sich selber treu geblieben". Etwas besseres konnte man einer Zeitung, die einen so steinigen Weg hinter sich gebracht hat, gar nicht nachsagen.







Die inzwischen längst abgelösten Bleisatzgeräte haben lange Jahre das Bild in der Satztechnik der Zeitung geprägt.







Um seine wirtschaftliche Basis zu erweitern, beteiligte sich der Verlag 1980 an der Werbezeitung "Wochenspiegel".

Ab 1983 war jedoch die Wirtschaftlichkeit des Unternehmens bedroht, bis 1985 eine Gruppe von sechs ostbelgischen Bürgern unter der Führung des Eupener Unternehmers Alfred Küchenberg, zu diesem Zeitpunkt Präsident des Verwaltungsrates des BRF, und des Sankt Vither Geschäftsmannes Ernst Thommessen, ebenfalls Herausgeber des Wochenspiegels, das Grenz-Echo am 1. Oktober 1985 übernahmen und ein Sanierungsprogramm durchführten und somit das Grenz-Echo aber auch die Arbeitsplätze der rund 60 Beschäftigten des Grenz-Echos retteten.



Am 31.12.1985 ging Heinrich Toussaint in Pension und Heinz Warny wurde zum neuen Chefredakteur ernannt.



Verlagsdirektion und Redaktionsleitung wurden voneinander getrennt. Alfred Küchenberg wurde Präsident des Verwaltungsrates und Verlagsleiter; Alfred Küchenberg und Ernst Thommessen zeichneten als verantwortliche Herausgeber.



Bis dahin vertrat das Grenz-Echo eine eindeutige politische Farbe, nämlich die der CSP; das sollte sich ändern. Als einzige Zeitung in der deutschsprachigen Gemeinschaft Belgiens, positionierte sich nun das Grenz-Echo entschieden unabhängig und parteilos, den christlichen Werten, die unserer Bevölkerung verankert sind, und
Land: BEL
C. Ibanez de Ibero
La mise en valeur du Congo belge (1913)
ID: 19130088
CALMEYN Maurice
Au Congo Belge. Chasses à l'Éléphant. Les Indigènes. L'Administration.
ID: 19120048


Paris, 1912. xiv + 585 pp., 235 illustrations.
Vive critique sur la politique de Léopold II au Congo.

full text available on GALLICA
KAOZE Stefano (1886-1951)
La Psychologie des Bantu (1910)
ID: 19100038
Oeuvre complète
Stefano Kaoze ; édition établie par Maurice Amuri Mpala-Lutebele et Jean-Claude Kangomba
La Psychologie des Bantu, publié en 1910, premier texte de la littérature congolaise de langue française, impose quelques solides remises en perspective sur l'histoire des francophonies littéraires africaines, comme sur la précocité et l'intelligence des réactions congolaises aux savoirs apportés par le colonisateur.
Son auteur, Stefano Kaoze (1886-1951), premier prêtre catholique africain de son pays (1917), y explique à ses interlocuteurs occidentaux l'autre forme de culture qu'est celle de ses ancêtres. Il indique ainsi les chemins de l'inculturation en lieu et place de l'acculturation.
Tout au long de son existence, à côté de ses tâches pastorales, cette figure subtile et tenace de prêtre et d'intellectuel poursuivit discrètement ce travail en faisant passer en français la mémoire des Batabwa. Il donnait ainsi des assises à la connaissance interculturelle comme à la conscience identitaire des siens.
Le rassemblement et l'édition critique de ses textes sous la direction de Maurice Amuri, professeur à l'Université de Lubumbashi, et Jean-Claude Kangomba, chargé de recherches aux AML, constitueront une découverte pour beaucoup. Elle pose une balise majeure pour la prise de conscience et l'étude de la littérature francophone congolaise.
Archives et Musée de la Littérature - MEO, 2018
(coll. Papier blanc Encre noire)
502 p.
ISBN : 978-2-87168-086-4
ESSAIS - Anthologie - Kaoze, Stefano (CD:1886-1951) / La psychologie des Bantu - Afrique centrale / Histoire / Colonialisme / Littérature
Consultation possible sous la cote MLAC 20250
Land: COD
VANDERVELDE Emile
Les derniers jours de l'Etat du Congo. Journal de voyage (juillet-octobre 1908).
ID: 19090005
Softcover 198 pp. 15x24cm, Photos NB.
Vandervelde fait la distinction entre esclavage et servage (147)
Noot: In het archief van Gaston Crommen, de vroegere hoofdredacteur van de krant 'Vooruit', vonden wij twee waardevolle manuscripten van Emile Vandervelde. Het ene over het verbod voor overheidspersoneel om bij een vakbond aan te sluiten (La liberté syndicale et le personnel de l’Etat en Belgique), het andere over de overdracht van Congo aan de Belgische staat, nu exact 100 jaar geleden. In 'Socialisme et colonialisme' verduidelijkte Vandervelde zijn argumenten om de overdracht te steunen: het aanvaarden van het fait accompli van 20 jaar Belgische aanwezigheid, het afwijzen van de kapitalistische kolonisatie en het benutten van de mogelijkheden van een 'colonisation civilisatrice'… Binnen de Belgische Werkliedenpartij kon hij hiervoor op weinig begrip rekenen, de partij was ervoor gewonnen om de overdracht af te wijzen en dit op basis van de argumenten van de gerenommeerde theoreticus van de Tweede Internationale, Karl Kautsky. In die omstandigheden verkoos Vandervelde om afwezig te blijven tijdens de stemming in het parlement. In plaats daarvan ondernam hij een reis naar Congo, een reis waar hij dan weer een boek over schreef, namelijk 'Les derniers jours de l’Etat du Congo. Journal de voyage (juillet-octobre 1908)'.
Blijkbaar had Vandervelde zijn manuscript naar Gent gestuurd om het te laten publiceren in de Germinalreeks. Het feit dat dit niet gebeurd is, wijst nogmaals op de tegenstand binnen de partij voor zijn standpunt. Andere teksten van hem over Congo waren in de voorgaande jaren wel gepubliceerd door de Gentse federatie. En ook later bleef men in Gent brochures van hem uitgeven (zoals bijvoorbeeld bovenstaande 'La liberté syndicale…') In 1909 gaf de Gentse partijfederatie wel een iets andere brochure over Congo uit, met de standpunten van de twee tenoren in het debat, met name 'Kolonisatie: gedachtenwisseling tussen Vandervelde en Kautsky'. Rik De Coninck (nieuwsbrief AMSAB 20081211)
Land: COD
NN
1906: La Compagnie du Kasai à ses actionnaires: réponse à ses détracteurs
ID: 19060432
Een verdediging van de C.K. tegen de aanvallen


full text
Land: COD
Kamer van Volksvertegenwoordigers - Chambre des Représentants
Verbatim report of the five days' Congo debate in the Belgian House of Representatives, February 20, 27, 28; March 1, 2, 1906. December, 13, 1906
ID: 19060220
The American Senate had the debate translated in English.
It shows the importance of the matter.

MERSarc
Land: COD
MOREL Edmund Deville
Red Rubber. The Story of the Rubber Slave Trade Flourishing on the Congo in the Year of Grace 1906
ID: 19060002
MOREL, Edmund Deville. Red Rubber ! New York, The Nassau Print, [ 1906 ]. In-8°, br., 213 pp.

«Red Rubber ! - The Revival of the African Slave Trade in the Year of Grace 1905. - Wherein is shown by the help of official documents how rubber is obtained by the A.B.I.R. Society, over which the Congo Government exercises jurisdiction, in which the Congo Government holds one-half the shares, of which the Grand Marshal of the Belgian Court is an Administrator, and whose profits help to swell the mysterious Treasury of the Congo Government. - E.D. Morel» (p. 1, [Préface]).

E.D. Morel était «Editor of the 'West African Mail', lequel avait un «Supplement devoted to the Congo Question... (Organ of the Congo Reform Association)»

Monroe N. Work (A Bibliography of the Negro in Africa and America) cite (p. 187) seulement la seconde édition de 1919."
Land: COD
MOREL Edmund
King Leopold's rule in Africa (1904)
ID: 19040025
London, Heinemann
465 pp.
VLIEBERGH E. Prof Dr
Bespreking van het boek 'La Propriété foncière en Belgique' van E. Vandervelde, in: Revue Sociale catholique, juni 1901
ID: 19010009
E. Vliebergh bespreekt breedvoerig het werk van M. Van der Velde: La propriété foncière en Belgique. Hij toont hoe er meer dan goede wil noodig is om tot het besluit te komen waartoe de schrijver geraakt: het collectivisme. Hulde brengende aan wat er goeds is in deze studie wijst hij op de vele punten die in 't duister blijven. Hij verwijt aan schrijver zijne onachtzaamheid wat statistieken betreft, niet minder dan 23 onnauwkeurige getallen heeft hij in 't boek gevonden. Noot LT: Revue Sociale catholique verscheen van 1894 tot 1909.
Plas, J. 1868-; Pourbaix, Victor, 1867-1906
Les sociétés commerciales belges et le régime économique et fiscal de l'état indépendant du Congo
ID: 18990090
Publication date 1899
Topics Zaire -- Economic conditions, Stock companies -- Belgium
Publisher Bruxelles Imprimerie van Assche
Land: COD
NN
Banning Emile
ID: 18980713
Émile Théodore Joseph Hubert Banning (Luik, 12 oktober 1836 - Elsene, 13 juli 1898) was een Belgisch ambtenaar, diplomaat, schrijver en journalist.
Banning was doctor in de Wijsbegeerte en Letteren en werd journalist bij het dagblad L'Echo du Parlement waarvoor hij de politiek op de voet volgde. In 1861 werd hij eveneens archivaris bij de Koninklijke Bibliotheek. Banning werd opgemerkt door Charles Rogier, de minister van Buitenlandse Zaken, die hem in 1863 aantrok binnen het departement als archivaris, bibliothecaris, schrijver, vertaler en rechterhand van toponderhandelaar Auguste Lambermont. Banning bleef deze functies uitoefenen tot aan zijn dood in 1898.

Het voorbereidende werk van Banning in 1863 zorgde ervoor dat de onderhandelingen met Nederland in verband met het afschaffen van de Scheldetol succesvol afliepen. Op het ministerie van Buitenlandse Zaken specialiseerde hij zich in het schrijven van allerlei verhandelingen over wereldkwesties en trok zo de aandacht van koning Leopold II. Een aantal artikels van Banning over Centraal-Afrika in L'Echo du Parlement inspireerden de koning om in 1876 in Brussel een eerste conferentie over Afrika te houden.

Banning werd één van de naaste medewerkers van de koning en was een vurig propagandist van de expansiedrang van België. Tijdens de Koloniale Conferentie van Berlijn in 1884 was hij één van de vertegenwoordigers van België. Hij was mede-onderhandelaar maar schreef ook de voorbereidende teksten, alsook de verslagen van de meetings, voor Auguste Lambermont, die algemeen redacteur van de conferentie was. De conferentie was voor België een succes en Kongo-Vrijstaat werd opgericht.

Émile Banning was een groot tegenstander van de nog bestaande slavenhandel en was één van de mede-organisators van de conferentie tegen de slavenhandel van 1890 in Brussel, waarop hij samen met Lambermont België vertegenwoordigde. Na deze conferentie was Banning er voorstander van om Kongo-Vrijstaat, persoonlijk bezit van de koning, door België te laten annexeren en was het niet meer eens met de economische politiek die Leopold II voerde in Kongo. Door zijn publicaties in 1890-1892 kwam hij meermaals in botsing met de koning. Aanvankelijk kon Auguste Lambermont de gemoederen nog sussen maar vanaf 1893 viel Banning volledig in ongenade bij de koning.
Literatuur:
Marcel WALRAET, Emile Banning. Un grand Belge (1836-1898), Office de Publicité, Bruxelles, 1945.
A. DE BURBURE, Emile Banning, in : L'Essor économique belge. Expansion coloniale, Brussel, 1932
Marcel WALRAET, La jeunesse austère et studieuse d'un grand commis de Léopold II, in: La Revue nationale, 1945.
J. BRUHAT, Emile Banning in : Les techniciens de la colonisation (XIX®-XXe siècles), Presses Universitaires de France, Parijs, 1946.
Louis DE LICHTERVELDE, Émile Banning, in: {Revue générale belge, Brussel, 1946.
C. NEYZEN, Émile Banning et l'État Indépendant du Congo, doctoraatsthesis in koloniale wetenschappen (onuitgegeven), ULB, 1946.
Marcel WALRAET, Les papiers d'Émile Banning, in: Revue Nationale, Brussel, 1950.
G. D. PERIER, Émile Banning, in: Revue Nationale, Brussel, 1947.
Marcel WALRAET, Les «Réflexions morales et politiques» d'Émile Banning, in: Revue Nationale, Brussel, 1947.
G. D. PERIER, Émile Banning mourait le 13 juillet 1898, in: Revue coloniale belge, Brussel, 1948.
Liane RANIERI, La collaboration personnelle de Lambermont et de Banning avec Léopold II, licentiaatsthesis geschiedenis (onuitgegeven), ULB,
N. LAUDE, La reconnaissance de la 30° promotion: Émile Banning. Discours du Directeur de l'Institut Universitaire des Territoires d'OutreMer, Antwerpen, 1951.
N. LAUDE, in: Problèmes d'Afrique centrale, Brussel, 1952.
R.-J. CORNET, A propos de deux dossiers: le dossier diplomatique de l'Ubangi et le dossier Degrelle-Rogier sur l'Ubangi, in: Bulletin. I. R. C. B., Brussel, 1953.
R. P. A. ROEYKENS, Les réunions préparatoires de la délégation belge à la Conférence géographique de Bruxelles en 1876, in: Zaïre, Brussel, 1953.
A. COSEMANS, Les Archives générales du Royaume au point de vue de la documentation historique coloniale, in: Bulletin I.R. C. B., Brussel, 1954.
R. P. A. ROEYKENS, Banning et la Conférence géographique de Bruxelles en 1896, in: Zaïre, Brussel, 1954.
R. P. A. ROEYKENS, Les débuts de l'œuvre africaine de Léopold II (1875-1879), Brussel, 1955.
Jean STENGERS, Textes inédits d'Émile Banning, in: A. R. S. C., Cl. des Sc. mor. et pol., Brussel, 1955.
Marcel WALRAET, Emile Banning, in: Biographie coloniale Belge, T. I 1948 & T. IV, 1955.
bron: wiki
BLINK Hendrik
Kaart der woeste gronden in Nederland - 1891
ID: 18910100



Overzicht van de uitgestrektheid der bosschen en der woeste gronden in Nederland : berekend in hectaren en in procenten van de geheele oppervlakte voor alle gemeenten afzonderlijk / H. Blink ; uitgeg. door de afd. Amsterdam der Nederland Heide-Maatschappij [met inleiding door G. Vas Visser en C.W. Janssen

Maker
Vas Visser, G.
Janssen, C.W.
Blink, H.
uitgever: Gerlings
Vervaardigingsjaar
1891
Collectie
Plano's: historische éénbladdrukken
BLINK Hendrik
Kaart van de bossen in Nederland - 1891
ID: 18910099


Overzicht van de uitgestrektheid der bosschen en der woeste gronden in Nederland : berekend in hectaren en in procenten van de geheele oppervlakte voor alle gemeenten afzonderlijk / H. Blink ; uitgeg. door de afd. Amsterdam der Nederland Heide-Maatschappij [met inleiding door G. Vas Visser en C.W. Janssen

Maker
Vas Visser, G.
Janssen, C.W.
Blink, H.
uitgever: Gerlings
Vervaardigingsjaar
1891
Collectie
Plano's: historische éénbladdrukken
LT
6 september 1889: ontploffing munitiefabriek Corvilain te Austruweel (Antwerpen): 95 slachtoffers
ID: 18890906
KVB 732

WINKELER N. (1889), Beschrijving van de ramp te Antwerpen-Austruweel den 6 september 1889. Antwerpen: Van Os-De Wolf. 59 pp. 18 x 11,5 cm.
Land: BEL
BUYSSE Cyriel
Broeder en Zuster
ID: 18860040
verscheen in 1886 in het tijdschrift 'Nederlandsch Museum', 3de jaargang, 2de reeks, dl. 1, pp. 307-321 (bron: Roemans, 201403121824: 30)
MANDUAU Edouard
De beschaving in Congo, 1884
ID: 18840199
olieverf op doek, 45x60,5 cm, Collectie KMMA Tervuren


Edouard Jean Marie Manduau (Elsene, 1855 - Nieuwpoort, 1938) was een Belgische landschapschilder en aquarellist die vooral bekend is om zijn werk in Kongo-Vrijstaat en zijn afbeeldingen van de landschappen rond Brussel.

Manduau werd geboren te Elsene en studeerde in kunstacademiën in Londen en Brussel (1871), waar hij een klasgenoot en vriend was van James Ensor. Hij nam deel aan de Exposition générale des Beaux-Arts (1881), maar bleef op gebied van schilderen eerder een dilettant. Hij werd kapitein op een zeilschip van de Engelse marine. In 1884 sloot hij zich aan bij de Association internationale du Congo, waar hij als luitenant expedities en publieke projecten leidde. Zijn tekeningen en schilderijen, zowat 70 stuks, vormen een waardevol verslag van Congo en het Congolese volk. In maart 1885 keerde hij uitgeput door ziekte naar België terug. Zijn collectie, waar nodig geretoucheerd door Edouard-Henri Navez, was te bezichtigen in Brussel op een private tentoonstelling (L'Exposition du Congo in het Alhambra). Hij kreeg veel positieve reacties en werd door kunstcriticus Lucien Solvay zelfs uitgeroepen tot stichter van de schildersschool van Congo. Het kritische schilderij La Civilisation au Congo was echter niet vermeld op de lijst van tentoongestelde werken. Uit protest tegen de "beschavingsmethodes" die in Congo werden toegepast, ging Manduau aan de slag ging bij de oppositiekrant Le Moniteur du Congo. Het tweede nummer bracht zijn subversieve Civilisation au Congo als gravure op de voorpagina. Later verzoende hij zich met de koloniale machten en kreeg hij verschillende decoraties. In 1898 werd hij tekenaar voor het tijdschrift Mouvement géographique. In 1933 stelde hij zijn werken tentoon in de Salon des Artistes congolais. Manduau overleed in Nieuwpoort in 1938. Zijn oeuvre wordt vandaag bewaard in het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren. (src=wiki)
Land: COD