Televisie in Vlaanderen

De Vlaamse televisie ging officieel van start op 31 oktober 1953 onder de vleugels van het toenmalige N.I.R., de latere BRT (°1960), de nog latere BRTN (°1991), de huidige VRT (°1997). Tot 1 februari 1989, toen de Vlaamse Televisie Maatschappij (VTM) met programma's van wal stak, bezat de openbare omroep het monopolie van de televisie in Vlaanderen. Vandaag dingen 5 Vlaamse TV-stations naar de gunst van de kijker: TV1 en Canvas/Ketnet van de VRT, VTM en Kanaal 2 (°1995) van de Vlaamse Media Maatschappij en VT4 (°1995), behorend tot de SBS-groep, dat via een Britse licentie op de Vlaamse kabel terecht kwam . Daarnaast zijn er nog de 10 regionale TV-stations die, elk in een bij decreet omschreven gebied en enkel via de kabel, een aanvullende lokale en regionale omroepfunctie vervullen.

Op 1 maart 2002 werd VT4 een Vlaamse zender. Een reorganisatie werd doorgevoerd: nieuwsuitzendingen, omroepsters, nieuw logo.

Financiering

 De VRT wordt door een dotatie gefinancierd uit de algemene middelen van de Vlaamse Gemeenschap en kan voor TV een beroep doen op sponsoring. Voor haar radio-activiteiten put de VRT tevens uit de reclamebudgetten van adverteerders. Het is een wijd verbreide misvatting dat er een direct verband bestaat tussen de ontvangsten van het kijk- en luistergeld en de financiering van de openbare omroep. Het kijk- en luistergeld draagt weliswaar bij tot de algemene middelen van de Vlaamse Gemeenschap maar er bestaat geen directe pijplijn tussen de Belastingdienst voor Vlaanderen/KLG en de openbare omroep. Onderzoek in de archieven van KLG-Brussel en de VRT toont echter aan dat er bij de financiering van de BRT en de RTBF tot het einde van de jaren 70 wel degelijk rekening werd gehouden met de opbrengst van het kijk- en luistergeld. Die opbrengst gold toen als richtsnoer bij de goedkeuring van de door de openbare omroepen voorgelegde begrotingen.

De debatten binnen het televisielandschap worden gevoerd in kijkcijfer-taal. Marktaandelen, dag- en weekbereik, kijkduur en profiel zijn bekende termen in de mediawereld. Kijkcijfers worden vergaard door gespecialiseerde bureaus. Er wordt gebruik gemaakt van audimetrie, d.w.z. dat men het kijkgedrag analyseert met gebruikmaking van een kijkmeter die op het televisietoestel van een aantal gezinnen is aangesloten.

 

Op die manier kan men antwoorden op (o.m.) volgende vragen:

Hoeveel personen hebben er op 24 uur (dagbereik) of op 1 week (weekbereik) naar TV gekeken?

Hoe is dat kijken over de verschillende TV-stations verdeeld (het marktaandeel)?

Hoelang kijkt de gemiddelde Vlaming per dag naar televisie (kijkduur)?

Hoe verdelen de kijkers zich naar leeftijd, geslacht en sociale groep (profielen)?

Wat is de waardering van een programma door de kijker?

 

In het huidige kijkonderzoek houdt men rekening met personen van 4 jaar en ouder.

In onderstaande tabel geven we kerncijfers voor het jaar 2001

Kerncijfers van de televisie in Vlaanderen (%)

TV1

Canvas

VTM

Kan. 2

VT4

regionaal

VCR

totaal TV

dagbereik

36,9

16,4

34,7

13,7

12,0

7,4

11,3

64,1

weekbereik

71,5

51,4

67,0

43,7

42,9

25,7

32,0

88,1

marktaandeel

25,1

8,4

27,3

7,3

6,3

2,0

7,0

100

bron: studiedienst VRT – jaar 2001
  Op een gemiddelde dag kijkt 64 procent van de Vlamingen wel eens naar TV, voor een gemiddelde week loopt dat op tot 88 procent.
Marktaandelen Marktaandelen. Kijken we naar de marktaandelen dan merken we dat de kijkers toch nog sterk geconcentreerd zijn op de 5 grootste spelers (VTM, TV1, Canvas en Kanaal 2, VT4). Samen nemen zij 74,4% van de markt voor hun rekening. Alle andere TV-stations (Nederland 5%, regionale 2%, andere 12%) en video (7%) behalen samen 25,6 procent marktaandeel. Recent internationaal onderzoek peilde naar de marktconcentratie: hoeveel TV-stations zijn er nodig om een marktaandeel van 2/3de te halen? In Noorwegen en Portugal bereik je dat hoge marktaandeel al met twee stations. In Denemarken, Finland, Frankrijk, Spanje, Zweden en het Verenigd Koninkrijk heb je 3 stations nodig. In Vlaanderen, Walloniė, Griekenland en Italiė zijn er al 4 in te zetten. In Duitsland en Ierland wordt de 2/3de afdekking van de markt bereikt met 5 TV-stations. In Nederland wordt de gestelde grens pas bereikt met 6 stations . De TV-taart moet dus gaandeweg door velen gedeeld worden. Het spreekt vanzelf dat commerciėle zenders dan ook om een steeds kleiner deel van de reclamekoek moeten vechten en dat de kwaliteit van de programmatie onder druk komt te staan. De publiekrechtelijke zenders moeten in zo'n situatie vertrouwen op overheidsfinanciering als buffer tegen krimpende reclame-inkomsten. Die financiering is tot nog toe in vele landen gesteund op 'licences' of kijkgeld, geļnd bij de TV-bezitters. In andere landen zijn de openbare zenders afhankelijk van een dotatie uit de staatskas.
 

 

 Het TV-publiek is in meerderheid vrouwelijk. Bij de grote stations is die "vrouwelijkheid" geaccentueerd. De kleinere stations maken een uitzondering op die regel en hebben een mannelijker publiek. Uit de kijkcijfers blijkt ook dat hogere sociale groepen (hogere inkomensklassen en hoger opgeleiden) minder naar televisie kijken dan de lagere groepen. Televisiekijken is een populair tijdverdrijf.
Kijkduur

 

 

 De gemiddelde kijkduur van de Vlaming per dag is tussen 1990 en 2001 gestegen van 133 minuten naar 157 minuten en lijkt zich sinds 1997 te stabiliseren. Maken we het gemiddelde van de kijkduur van de TV-kijkende Vlaming, dan loopt dat al op tot 233 minuten per dag. Een en ander heeft te maken met het verruimd TV-aanbod maar ook - en vooral - met de veroudering van de bevolking.
Virtuele buren Ouderen kijken immers meer dan proportioneel naar televisie en sommige 'soap-series' mikken speciaal op deze doelgroep. Het virtueel binnengluren in de huiskamers van even virtuele buren is een dagelijks ritueel geworden.

© MERS